အဓိပၸယ္မဲ့ျပဇာတ္

ကုန္ခဲ့တဲ့ ရက္ပိုင္းေတြတုန္းက ေအာင္ခင္ျမင့္ရဲ႕ စာအုပ္တစ္အုပ္ကို
ဖတ္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ စာအုပ္နာမည္က အဓိပၸယ္မဲ့ျပဇာတ္ျဖစ္ျပီးေတာ့၂၀ ရာစုရဲ႕ အႏုပညာေတြအေၾကာင္းကို ေဆာင္းပါးတိုေလးေတြေရးထားတာပါ။စာအုပ္မွာပါတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြထဲကမွ ပတမဆံုးအဖြင့္ေဆာင္းပါးျဖစ္တဲ့
အဓိပၸယ္မဲ့ျပဇာတ္ ကို အႏွစ္သက္ဆံုးပါပဲ။ ဒုတိယကမာၻစစ္ေနာက္ပိုင္းေပၚ
လာတဲ့ျပဇာတ္ေတြထဲမွာ သာမန္ျပဇာတ္လမ္းေၾကာင္းကေနခြဲထြက္လာတဲ့
ျပဇာတ္ေတြကို အဓိပၸယ္မဲ့ျပဇာတ္ (Theatre Of The Abusurd ) ေတြ လို႕ ေျပာထားတာပါ။ေ၀ဖန္ေရးဆရာ မာတင္အက္စလင္(Martin Esslin) ကဒီနာမည္ေပးခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ဒီစကားလံုးကို အဲဘတ္ကမူးရဲ႕(Albert Camus) အက္ေဆးတစ္ပုဒ္ကေနယူသံုးစြဲခဲ့တာပါ။
အဓိပၸယ္မဲ့ျပဇာတ္္ ဖန္တီးၾကတဲ့အထဲမွာ အထင္ရွားဆံုး နဲ႕
အေရးပါဆံုးလူေတြကေတာ့ ဆင္ျမဳရယ္ဘက္ကက္(Samuel Beckett)၊
ဟာရိုးပင္တာ(Harold Pinter)၊နဲ႕ ယူဂ်င္းအိုင္အိုနက္စကို (Eugene Ionesco)တိုံ
ျဖစ္တယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။အျခားထင္ရွားတဲ့လူေတြကေတာ့
ဖာနန္ဒိုအရာေဘာ(Fernando Arrabal)၊
အာသာအဒါေမာ့(arthur Adamov)၊ အက္ဒြပ္အယ္လီးဘလီး(Edward Albee) နဲ႕အာသာကိုးပစ္(Authur Adamov)တို႕ျဖစ္ၾကပါတယ္
ျပဇာတ္ေရးသားဟန္ေတြကြဲေပမယ့္လည္း
တူညီီေသာအျမင္္ေတြရွိၾကတယ္လို႕ဆိုပါတယ္။
သူတို႕ေျပာၾကတာကေတာ့ ဘ၀မွာျဖစ္ပ်က္ေနေသာ အရာေတြဟာ
အက်ိဳးသင့္ အေၾကာင္းသင့္ရွင္းျပလို႕မရ၊ ဘ၀သည္
ရယ္စရာလည္းေကာင္းသလို အဓိပၸယ္္လည္းကင္းမဲ့လွတယ္။
လူသားဟာ သူနဲ႕အဆင္မေျပတဲ့ေလာကၾကီးမွာေနထိုင္ရင္း
အျမဲတေစ စိတ္ရႈပ္ေထြး ၊ျပႆနာတက္ေနျပီးေတာ့
မသိမသာျခိမ္းေျခာက္ခံေနရေသာအေနအထားတြင္ရွိေနတယ္လို႕
ဆိုထားပါတယ္။သူတို႕တင္ဆက္ၾကတဲ့ျပဇာတ္ေတြဟာ ပရိတ္သတ္ေတြကို
အာရံုေနာက္ေစခဲ့တယ္။ ျပဇာတ္ခံုေပၚမွ အဓိပၸယ္္မဲ့ျဖစ္ပ်က္မႈေတြက
အရင္ရွိထားတဲ့ ျပဇာတ္အစဥ္အလာေတြကို ရိုက္ခ်ိဳးပစ္တယ္။
ျပဇာတ္ေတြဟာအခ်ိန္နဲ႕နာရီေတြကိုတိတိက်က်ရွင္းျပမထားပါဘူး။
ဇာတ္ေကာင္ေတြရဲ႕ သဘာ၀ကလည္း အျဖစ္အပ်က္ေတြရဲ႕
အလယ္ေလာက္မွာေျပာင္းခ်င္ေျပာင္းသြာတတ္တယ္။
ျဖစ္ႏိုင္ေခ်နိယာမမ်ား၊ ရူပေဗဒဥပေဒအားလုံးနဲ႕လည္း ေသြဖယ္ေနတယ္။
ျပဇာတ္တကြက္ထဲမွာပဲ ခံစားမႈျပင္းထန္ေသာ အိပ္မက္ဆန္ဆန္အျဖစ္အပ်က္ေတြက
ဟာသဆန္ဆန္ေျပာင္းခ်င္ေျပာင္းသြားမယ္။စကားေျပာေတြကလည္း
ေရာက္ခ်င္ရာေရာက္ေနျပီးေတာ့ တခါေလမွာ စကားလံုးေတြကို
တစ္သီတတန္းၾကီး ရြတ္ခ်င္ရြတ္ျပေနပါေသးတယ္။
ရူးႏွမ္းႏွမ္းကမာၻေလာကမွာ လူစိမ္းႏွစ္ေယာက္ ေတြ႕ဆံုၾကလို႕
စကားေတြအၾကာၾကီးေျပာျပီးကာမွာ သူတို႕ေတြဟာ
တစ္လမ္းထဲ၊ တစ္အိမ္ထဲ၊ တစ္ခန္းထဲ၊ တစ္ခုတင္တည္းအတူရွိေနေသာ
လင္မယာမ်ားျဖစ္သည္ဟု သိသြားရသည့္အျဖစ္ေတြလည္းရွိေနခဲ႕တယ္။
ေနာက္ဆံုးေတာ့ အရာရာဟာ ျဖစ္ခ်င္သလိုျဖစ္ေနၾကတယ္။
ကိုးစားလို႕မရေတာတဲ့ အရူးကံၾကမၼာရဲ႕ ေစစားရာအတိုင္း
ျဖစ္ေနၾကတယ္။ ဒီျပဇာတ္ေတြကို ပရိတ္သတ္ေတြ အားေပးခဲ့၊
ေလးစားခဲ့ၾကတယ္။ ျပဇာတ္ေတြဟာ ေခတ္ရဲ႕ ဒုကၶ ၊ ျပႆနာ
လူသားေတြရဲ႕အေျခအေန ၊ ဘ၀အဓိပၸယ္ေတြကို ရွာေဖြေပးခဲ့လို႕
ၾကိဳက္ခဲ့ၾကတာလို႕ ဆိုၾကပါတယ္။ ျပဇာတ္ဆရာၾကီးသံုးဦးရဲ႕
ဘ၀ေတြကလည္း ကိုယ္ပိုင္အဓိပၸယ္္မဲ့မႈေတြ ရွိေနပါတယ္။
ဘက္ကက္ရဲ႕ေလာက က ေၾကကြဲဖြယ္ ၊မိႈင္းမႈိင္းမႈန္ ေလာကျဖစ္တယ္။
ေမြးကတည္းက အခ်ည္းအႏွီးျဖစ္လာခဲ့ေသာဘ၀ ၊ တျဖည္းျဖည္းႏွင့္
ပ်က္သုဥ္းျခင္းဆီသို႕ ဦးတည္ေနသာ ဘ၀၊ လူအျဖစ္ရဲ႕ ေမ်ာ္လင္ခ်က္ကင္းမဲမႈ
စတာေတြ ရွိေနတယ္။ ဘတ္ကက္ရဲ ႕ အေရးပါေသာဇာတ္က (Waiting for Godot) ျဖစ္ပါတယ္။
ဒီျပဇာတ္ဟာ အဓိပၸယ္မဲ့ျပဇာတ္မွာ အေအာင္ျမင္ဆံုးျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။
(Waiting for Godot) မွာပါတဲ့ ဇာတ္ေကာင္ႏွစ္ေယာက္ဟာ ျပဇာတ္တစ္ခုလံုး
ရွိမရွိမေသခ်ာေသာ အရာကိုေစာင့္ဆိုင္းျခင္းနဲ့ အခ်ိန္ေတြကုန္ခဲ့ပါတယ္။
ျပဇာတ္ဆံုးသြားတဲ့တိုင္ ဘယ္အရာမွ ေရာက္မလာခဲ့ပါဘူး။
ယူဂ်င္းအိုင္အိုနက္စကို ရဲ႕ျပဇာတ္ေတြထဲမွာေတာ့(The Bald Soprano ) ျပဇာတ္မွာ
လူသားေတြရဲ ၾကိဳးစားမႈေတ့အခ်ည္းအႏွီးျဖစ္ရပံုေတြနဲ႕
ရည္ရြဟ္ခ်က္ကင္းမဲ့မႈေတြ လူသားအခ်င္းခ်င္းဆက္သြယ္လို႕
မရႏိုင္တာေတြကို ေဖာ္ျပသြားခဲ့ပါတယ္။ (The Chairs ) မွာေတာ့
အဘိုးၾကီး အဘြားၾကီး လင္မယားႏွစ္ေယာက္က
သူတို႕ ဘ၀အေပၚျမင္တဲ့ အမွန္တရားေတြကို
လူမရွိတဲ့ခံုလြတ္ေတြကို ေျပာျပေနခဲ့တာပါ။ လူမလြတ္တဲ့ ခံုေတြဟာ
ေရာက္မလာေတာ့ မယ္ဧည့္သည္ေတြကိုရည္ညြန္းတာပါတဲ့။
ဘယ္သူမွေရာက္မလာလို႕ သူတို႕ျမင္တဲ့အမွန္တရားေတြကို
လူတစ္ေယာက္ကိုေျပာျပခဲ့ျပီးေတာ့ လက္ဆင့္ကမ္းေျပျပဖို႕မွာၾကားရင္း
သုတို႕ကိုဟ္သုတို႕ အဆံုးစီရင္သြားၾကတဲ့ အေၾကာင္းကို တင္ျပထားတာပါ။
ဒီျပဇာတ္ဟာ ဘာမွမရွိမႈ(nothingnesses) ကိုရည္ညႊန္းတာလို ျပဇာတ္ေရးဆရာကဆိုပါတယ္။
ဟာရိုးပင္တာရဲ႕ ဇာတ္ေကာင္ေတြကေတာ့ အေမွာင္ခန္းထဲမွာပဲ ျငိမ္သက္ေနၾကပါတယ္။
တယ္လီဖုန္းသံကိုေတာင္ေၾကာက္ၾကပါတယ္။
အျပင္ထြက္ရမွာကိုေၾကာက္တယ္။ ျပင္ပကမျမင္ရတဲ့ အရာေတြကိုေၾကာက္ၾကတာပါ။
ေနာက္ဆံုးမွာဇာတ္ေကာင္ေတြဟာ
ျပင္ပ ပေယာဂ တစ္ခုခု၀င္လာျပီး တည္ျငိမ္တဲ့အေျခအေနမွာ
ျပိဳကြဲသြားတတ္ၾကပါတယ္။ အဓိပၸယ္္မဲ့ျပဇာတ္ေတြရဲ႕ ရင္ျမစ္က
အဲဖရက္ဂ်ယ္လီ(Alfred Jerry) ျဖစ္ျပီး
သူရဲ႕ပထမဆံုးျပဇာတ္ (Ubu Roi) ကို ပဲရစ္မွာ
၁၉၈၆ ၊ဒီဇင္ဘာမွာ ျပခဲ့ပါတယ္။ အဓိပၸာလ္မဲ့ျပဇာတ္ေတြရဲ႕ ေရွ႕ေျပးကေတာ့
အန္တိုနဲ႕ အားေတာက္(Antonina Artaud )တို႕ ရဲ႕
ရက္စက္မႈဇာတ္ခံု (Theartre of Cruelty)ျပဇာတ္ျဖစ္ျပီးေတာ့
အားေတာက္လည္း ျပဇာတ္ေတြရဲ႕မေအာင္ျမင္မႈ႕ေၾကာင့္ ေနာက္ဆံုးမွာ
စိတ္ဓာတ္က်ျပီး ရႈသြပ္သြားခဲ့ပါတယ္။အဓိပၸယ္္မဲ့ျပဇာတ္ အေပၚမွာ
ႏွစ္ဆယ္ရာစုတစ္ခုလံုး ထိုးထားခဲ့တဲ့ အရိပ္မည္းတစ္ခုကေတာ့
ဖရန္႕စ္ကဖ္ဖကာ(Franz Kafka ) ျဖစ္ျပီးေတာ့
ဂ်ိမ္းဂၽြဳိက္စ္(James Joyce ) ဟာလည္းခ်န္လွပ္ထားလို႕
မရဘူးလိုဆိုပါတယ္။အဓိပၸယ္မဲ့ျပဇာတ္ေတြနဲ႕ပတ္သက္လို႕ ေအာင္ခင္ျမင့္က အခုလို
အဆံုးသတ္ျပခဲ့ပါတယ္။
အဓိပၸယ္္မဲ့ျပဇာတ္သည္ အေပၚယံအားျဖင့္ ရယ္ဖြယ္ေကာင္းေသာ၊
ရည္ရြယ္ခ်က္မဲ့ေသာ၊ ဇာတ္ေကာင္မ်ားႏွင့္ အဓိပၸာလ္မဲ့ေသာ စကားမ်ားျဖင့္
ဖြဲ့စည္းထားေသာ္လည္း ယင္း၏ေနာက္ကြယ္၌ ငုပ္လွ်ိဳးေနေသာ
ေလးနက္မႈႏွင့္ နက္နဲေသာအဓိပၸာလ္မ်ားကိန္းေအာင္းေနေပသည္။
ထိုျပဇာတ္မ်ားမွ စကားမ်ားသည္ အဓိပၸယ္ မရွိဟုဆိုပါလ်င္ က်ေနာ္တို႕၏
ေန႕တဓူ၀စကားမ်ား၊ ကလီေရွးမ်ားသည္လည္း ဘယ္ေလာက္ေတာင္
ေဟာင္းႏြမ္းစုတ္ျပတ္ ထပ္ျပန္တလဲလဲျဖစ္ျပီး အဓိပၸယ္္ ကင္းမဲ့ေနသလဲဆိုတာ
စဥ္းစားဖို႕ေကာင္းသည္။ တိုျပဇာတ္ေတြထဲမွ ဇာတ္ေကာင္မ်ားသည္
သူတို႕၏စရိုက္လကၡဏာကို ေျပာင္းလဲတတ္သည္ဟုဆိုလ်င္
က်ေနာ္တို႕ တကယ့္ဘ၀မွာ ဆံုရေသာလူမ်ာ၏ စရိုက္လကၡဏာမ်ားသည္လည္း
တစ္သတ္မတ္တည္းဟုတ္ရဲ႕လားဟုေတြးၾကည့္သင့္သည္။
ယင္းျပဇာတ္ထဲ၌ လူသားမ်ားသည္ကိုယ္ပိုင္ဆႏၹမပါေသာ
လူသားရုပ္ေသးရုပ္မ်ား ျဖစ္ေနခဲ့လ်င္ က်ေနာ္တို႕
ကိုယ္ႏိႈက္ကေရာ က်ေနာ္တို႕ရဲ႕ ကံၾကမၼာကို ေစစားႏိုင္တဲ့ အစြမ္းရွိပါသလား။
က်ေတာ္တို႕ကေရာ မျမင္ရတဲ့ ကံတရားရဲ႕အဓိပၸယ္္မဲ့အေျခအေနဆိုးေတြ
ထဲကေန ရုန္းထြက္လြတ္ေျမာက္ႏိုင္ရဲ႕လား ဆင္ျခင္ၾကည့္ရပါမည္။
တကယ္ေတာ့ အဓိပၸယ္္မဲ့ ျပဇာတ္ကို ၾကည့္ေနသူမ်ားသည္ ကိုရိုးကားရား
ျဖစ္ေနေသာ သူတိ႕ု၏ အေျခအေနကို ဇာတ္ခံုေပၚ၌ သူတို႕ကိုယ္တိုင္
ျပန္ျမင္ေနရျခင္းပင္ျဖစ္၏။ က်ေနာ္တို႕သည္ အထီးက်န္ေနေသာ
က်ေနာ္တို႕၏ ကိုယ္ပြားတေစၧမ်ား၊ အဓိပၸယ္္ကင္းမဲ့ေသာ
က်ေနာ္တို႕၏ဘ၀ဇာတ္လမ္းမ်ား၊ ရည္ရြယ္္ခ်က္မဲ႕ေသာက်ေနာ္တို႕၏ျဖစ္တည္မႈ ၊
လွွ်ိဳ၀ွက္ျပီးနားလည္ရခက္ေသာ စၾက၀ဠာၾကီး ႏွင့္ ေရွာင္ေျပး၍
မလြတ္ႏိုင္ေသာ ေသျခင္းတရား စသည္တို႕ကို
ဇာတ္ခံုေပၚ၌ အတိုင္းသားျမင္ေနရသည္။
သို႕ဆိုပါလွ်င္ အဓိပၸယ္္မဲ့ျပဇာတ္ သည္ပင္ က်ေနာ္တို႕
ေခတ္၏ အစစ္မွန္ဆံုး ျပဇာတ္ဟု ဆိုရမည္မဟုတ္ပါလား။

သံုးစြဲထားေသာအဓိကစကားလံုးအားလံုး
ေဆာင္းပါးမွတိုက္ရိုက္ကူးယူေရးသားျခင္းျဖစ္ပါသည္။

~ by မုတ္သုန္ေလ on December 15,07.